Laluan untuk melihat wajah Malaysia - penubuhannya hasil inisiatif Perdana Menteri pertama, Tunku Abdul Rahman - yang menyambut ulang tahun ke-54 hari ini, hakikatnya penuh ranjau berduri. Renungi dan ambillah iktibar:

Mengapa Malaysia dibentuk?

1. Bahang konunis di Singapura

Ejen-ejen komunis telah meresap masuk ke sekolah-sekolah Cina dan kesatuan sekerja di Singapura sekitar 1950-an. Pada 1954, komunis menganjurkan satu pemogokan di sebuah syarikat bas. Mogok merebak menjadi rusuhan. 

Komunis turut merampas pucuk pimpinan Parti Tindakan Rakyat (PETIR) yang sejak 1959 menguasai kerajaan Singapura di bawah pimpinan Lee Kuan Yew. 

Mereka menjadi ahli PETIR sehingga menubuhkan satu kumpulan berhaluan kiri dalam PETIR.

Awalnya, Kuan Yew berbaik-baik dengan mereka tetapi akhirnya pertelingkahan berlaku. 

Pertelingkahan menyebabkan PETIR kalah dalam dua pilihan raya kecil Hong Lim dan Anson pada 1961. Pengaruh komunis bertambah kuat. 

Akhirnya, Kuan Yew mengusir golongan berhaluan kiri ini daripada PETIR. 

Pengaruh komunis turut berkembang sehingga satu parti berhaluan komunis iaitu Barisan Sosialis di bawah pimpinan Lim Chin Siong ditubuhkan. 

Tunku bimbang komunis meresap masuk Tanah Melayu. Melalui gagasan Malaysia, diharapkan impian komunis menguasai Singapura gagal, seterusnya menyekat kemaraan mereka.

2. Senario politik di Sarawak

Pada 1951, Liga Belia Demokratik Cina Seberang Laut yang berhaluan komunis ditubuhkan tetapi dibubarkan semasa darurat. 

Satu pertubuhan komunis sulit iaitu Persatuan Belia Maju Sarawak telah bergerak dalam kalangan kesatuan sekerja, pelajar dan petani. 

Mereka menghasut masyarakat Cina menentang British. Parti Bersatu Rakyat Sarawak (SUPP) dipengaruhi komunis. Lalu, kerajaan British melancarkan operasi pisang untuk menyekat pengaruh komunis dalam SUPP tetapi gagal. 

Melalui Gagasan Malaysia, diharapkan kestabilan politik yang diperoleh dapat mengekang ancaman komunis.

3. Mengimbangi penduduk, percepat kemerdekaan

Penubuhan Malaysia juga bertujuan mengimbangi jumlah penduduk. Penggabungan Tanah Melayu dengan Singapura menimbulkan masalah ketidakseimbangan kaum. 

Ini disebabkan tiga perempat daripada penduduk Singapura berbangsa Cina. 

Kemasukan Sabah, Sarawak dan Brunei akan mengimbangi kadar kaum kerana 70% daripada penduduk Borneo Utara ialah bumiputera. Gagasan Malaysia turut mempercepatkan proses kemerdekaan bagi Sabah, Sarawak, Brunei dan Singapura.

Reaksi negeri terlibat:

Singapura - Kuan Yew menyokong gagasan ini kerana PETIR dapat meneruskan kekuasaannya di Singapura, ancaman komunis dapat dikawal, perkembangan ekonomi Singapura menjadi lebih pesat dan Singapura memperoleh kemerdekaan lebih awal. Namun, Barisan Sosialis dan Parti Buruh menentang gagasan ini. 

Pada 1 September 1962, Kuan Yew mengadakan satu pungutan suara bagi mendapatkan persetujuan rakyat Singapura mengenai penyertaan Singapura dalam Malaysia. 

Mengikut keputusan, 71.1% daripada rakyat Singapura menyokong penubuhan Malaysia. Melalui gagasan Malaysia, taraf pelabuhan bebasnya dikekalkan, Singapura mempunyai kuasa autonomi dalam bidang kewangan, pendidikan dan perburuhan dan Singapura akan mendapat 15 kerusi dalam Parlimen Malaysia.

Sabah dan Sarawak - Pemimpin di kedua-dua negeri ini amat terperanjat dengan penubuhan Malaysia. 

Para pemimpin mereka membentuk Barisan Bersatu pada 9 Julai 1961 menentang gagasan Malaysia. 

Mereka menentang kerana khuatir Sabah dan Sarawak akan dikuasai Tanah Melayu dan kedudukan politik mereka terjejas. 

Golongan peniaga Cina pula bimbang kuasa ekonomi akan dirampas oleh Tanah Melayu dan Singapura.

Pada Jun 1961, Tunku berangkat ke Sabah dan Sarawak dan mendapati rakyat di sana telah salah faham mengenai gagasan Malaysia. 

Akhirnya, Jawatankuasa Perundingan Perpaduan Malaysia (JPPM) ditubuhkan untuk mengumpulkan pendapat Sabah dan Sarawak mengenai gagasan ini. Pada Ogos 1961, Abang Haji Mustapha (Pengerusi PANAS) menyokong gagasan Malaysia. 

Kemudian, Donald Stephen dan Datu Mustapha turut menyokong gagasan ini selepas melawat Tanah Melayu dan berunding dengan Tunku.

Brunei - Sultan Omar Ali Saifudin menyokong gagasan ini tetapi Parti Rakyat Brunei (PRB) yang dipimpin oleh A.M. Azahari menentangnya. 

Walaupun pada mulanya Sultan Brunei menyokong gagasan, baginda bagaimanapun menarik diri pada Julai 1963 kerana tidak mahu membayar cukai hasil daripada pengeluaran minyaknya kepada Kerajaan Pusat Malaysia dalam tempoh 10 tahun. 

Baginda juga tidak berpuas hati kerana diberi kedudukan paling rendah dalam senarai nama sultan.

Apabila penubuhan Malaysia diusulkan, Filipina dan Indonesia menentang kuat. 

Filipina mendakwa Sabah dipajak dan bukan diserahkan kepada Baron Overbeck dan Alfred Dent pada 1874. 

Pajakan ini telah dibatalkan pada 1958.

Kerajaan British enggan mengakui kedaulatan Filipina ke atas Sabah. 

Bagaimanapun, akhirnya Filipina juga mengiktiraf Persekutuan Malaysia pada Jun 1966. Indonesia pula pada awalnya mengalu-alukan pembentukan Malaysia. 

Namun, Parti Komunis Indonesia di bawah D.N. Aidit menyifatkannya satu penjajahan baharu yang mengancam Indonesia. 

Pada 20 Januari 1963, Indonesia mengumumkan dasar konfrontasi terhadap gagasan Malaysia. 

Kemudian, Indonesia bersetuju meminta Suruhanjaya PBB meninjau semula pandangan penduduk Sabah dan Sarawak mengenai Malaysia. Laporan PBB menunjukkan 70% rakyat Sabah dan Sarawak menyokong Malaysia tetapi Indonesia tetap enggan mengakui.

Ketika Malaysia diisytiharkan secara rasmi pada 16 September 1963, Indonesia melancarkan konfrontasi dan memutuskan hubungan diplomatik dengan Tanah Melayu.

Pada 1965, disebabkan beberapa masalah politik dalaman yang melanda antara Persekutuan Tanah Melayu dan Singapura, Singapura menarik diri dari Malaysia untuk muncul sebagai sebuah negara republik.

Di Indonesia, pada 1965, Menteri Luarnya, Adam Malik berusaha menamatkan konfrontasi dan mewujudkan persefahaman dengan Malaysia. 

Hasrat menamatkan konfrontasi wujud apabila Suharto menggantikan Sukarno. Hasilnya, perjanjian damai ditandatangani di Jakarta pada 11 Ogos 1966 selepas Tun Abdul Razak berunding dengan Adam di Bangkok.

By: Zulkifli Jalil.