Tuesday, July 9, 2013

PENENTUAN AGAMA KANAK-KANAK.

Agama apakah anak saya?

ISU penentuan agama kanak-kanak sekali lagi heboh diperkatakan di Malaysia apabila Rang Undang-undang Pentadbiran Agama Islam Wilayah Persekutuan 2013 dibentang untuk bacaan pertama baru-baru ini. Ia akan menjadi perbahasan hebat oleh kedua-dua ahli Parlimen BN dan pembangkang dalam sidang Dewan Rakyat yang sedang bersidang.

Peruntukan yang menjadi isu di sini ialah dalam Seksyen 107 mengenai keupayaan untuk memeluk agama Islam. Kanak-kanak yang bukan beragama Islam boleh memeluk agama Islam sekiranya dia waras dan sudah mencapai umur 18 tahun. Bagi kanak-kanak berumur kurang daripada 18 tahun, ia perlu mendapat izin ibu atau bapa atau penjaganya.

Merujuk kepada keputusan dalam mesyuarat Kabinet pada 23 April 2009, antara lain memutuskan bahawa pengislaman kanak-kanak bawah umur 18 tahun hendaklah mendapat persetujuan ibu bapa kanak-kanak tersebut.

Sekiranya persetujuan tidak tercapai antara salah satu pihak yang masih enggan memeluk agama Islam dan satu pihak yang memeluk agama Islam, agama bagi kanak-kanak tersebut adalah mengikut pihak yang bukan Islam kerana asal perkahwinan adalah mengikut bukan Islam.

Apakah agama kanak-kanak mengikut agama ibu atau bapa yang memeluk Islam?

Dalam undang-undang Islam, para fuqaha telah berijmak bahawa apabila ibu bapa memeluk agama Islam, secara otomatik agama kanak-kanak bawah umur juga adalah Islam.

Permasalahan timbul apabila salah satu pihak yang memeluk agama Islam dan pihak yang satu lagi kekal sebagai bukan Islam membawa perbincangan yang menarik dalam perbahasan fiqh. Para fuqaha berbeza pendapat mengenai agama kanak-kanak sekiranya salah satu ibu atau bapa yang memeluk agama Islam.

Pandangan majoriti yang terdiri dari mazhab Hanafi, Syafie dan Hanbali berpendapat agama bagi kanak-kanak adalah mengikut pihak yang memeluk Islam tanpa mengira ibu atau bapa.

Bagaimanapun, mengikut mazhab Maliki, agama seseorang kanak-kanak adalah mengikut bapa, sekiranya bapa yang memeluk agama Islam. Ini kerana identiti dan keturunan nasab adalah melalui bapa.

Meskipun begitu, tidak terdapat pandangan yang muktamad dalam hal ini kerana tidak terdapat ayat-ayat al-Quran yang jelas menerangkan hal ini.

Apakah kanak-kanak boleh memeluk agama?

Para fuqaha juga tidak sepakat sama ada seseorang kanak-kanak boleh memeluk sesuatu agama termasuk agama Islam. Ramai fuqaha berpandangan bahawa kanak-kanak boleh memeluk agama Islam berdasarkan terdapat para sahabat Nabi Muhammad SAW yang memeluk agama Islam semasa usia kanak-kanak. Antara mereka ialah Ali bin Abi Talib, Zubayr bin al-Awwam, Abdullah ibn Umar dan Asmak binti Abu Bakar.

Imam Abu Hanifah dan anak muridnya, Muhammad Hassan al-Syaibani berpendapat bahawa pemelukan Islam atau murtad oleh kanak-kanak mumayyiz adalah sah.

Bagaimanapun, Abu Yusuf berpandangan, ia hanya sah dalam pemelukan Islam tetapi tidak sah dalam kes murtad. Zufayr Hudhayl, seorang lagi anak murid Imam Abu Hanifah berpandangan bahawa seseorang kanak-kanak tidak boleh memeluk Islam atau keluar Islam kerana belum cukup umur baligh. Ia hanya sah apabila kanak-kanak itu mencapai umur baligh. Hujah Zufayr ialah kanak-kanak bawah umur tidak mempunyai kelayakan untuk memilih agama.

Dalam satu Hadis popular disebutkan: "Setiap anak dilahirkan adalah fitrah. Ibu bapalah yang akan menentukan sama ada dia seorang Yahudi atau Kristian sehingga dia berkemampuan untuk menerima atau menolaknya. Justeru itu, kanak-kanak tidak boleh menentukan agama. Ini ditambah pula bahawa kanak-kanak itu fitrah (bersih daripada dosa) dan tidak ditaklifkan (dipertanggungjawabkan) tanpa mengira amalan sama ada dia seorang Islam atau tidak. Hadis ini menyebut ibu bapa.

Secara umum agama seseorang kanak-kanak adalah mengikut agama ibu bapanya yang Islam. Namun keadaan berbeza sekiranya berlaku pertikaian antara ibu atau bapa dalam menentukan agama kanak-kanak itu. Oleh yang demikian, cara yang terbaik dalam menangani kemelut ini ialah dengan menyerahkan kepada mahkamah untuk membuat satu ketetapan yang menjurus kepada keadilan dan kebajikan kanak-kanak tersebut.

Penentuan agama kanak-kanak bawah umur.

Dalam konteks di Malaysia, Perkara 12 (4) Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan: "Bagi maksud Fasal (3), agama bagi seseorang yang berumur kurang daripada lapan belas tahun adalah ditetapkan oleh ibu bapa atau penjaganya".

Melihat kepada versi dalam bahasa Inggeris, ia menyebut perkataan parent yang membawa maksud ibu atau bapa. Sekiranya perkataan parents ditulis dengan jelas, ia membawa maksud ibu bapa.

Para ahli perundangan dan akademik membuat tafsiran yang berbeza mengenai perkataan parent dalam Perkara 12(4) Perlembagaan Persekutuan. Bagi yang menyokong ia membawa maksud kedua-dua, ibu bapa, mereka merujuk kepada Perkara 160 Perlembagaan Persekutuan dalam tafsiran his (dia lelaki) meliputi her (dia perempuan). Begitu juga perkataan parenthendaklah juga difahami secara jamak iaitu parents. Interpretasi ini didokong oleh Prof. Emeritus Datuk Dr. Shaad Saleem Faruqi, Penasihat Undang-undang UiTM, Majlis Peguam Malaysia dan pertubuhan-pertubuhan bukan kerajaan (NGO) termasuk juga parti-parti komponen Barisan Nasional (BN) seperti MIC dan Gerakan.

Kenyataan akhbar dari Majlis Peguam Malaysia menyarankan bahawa Perkara 12 (4) Perlembagaan Persekutuan mengkehendaki agama seseorang kanak-kanak sama ada lelaki atau perempuan di bawah 18 tahun ditentukan oleh seorang ibu atau bapa yang masih hidup atau oleh kedua-dua ibu bapa yang masih hidup.

Pandangan Majlis Peguam menyatakan, peruntukan Seksyen 107 Rang Undang-undang Pentadbiran Agama Islam Wilayah Persekutan 2013 adalah bercanggah dengan Perkara 12 (4) Perlembagaan Persekutuan.

Meskipun begitu, ada juga kenyataan yang menyokong agar Rang Undang-undang itu dikekalkan termasuk Seksyen 107 Undang-undang Pentadbiran Agama Islam Wilayah Persekutuan 2013. Ini kerana peruntukan lama yang sama dalam Akta Undang-undang Pentadbiran Agama Islam Wilayah Persekutuan 1993 (Akta 505) masih berkuat kuasa. Ini dapat dilihat dalam Seksyen 95 Akta 505 yang diamalkan semenjak 1993 hingga kini. Menurut Persatuan Peguam Syarie Malaysia, seandainya keseluruhan Rang Undang-undang 2013 ini ditarik balik daripada bacaan seterusnya atau ditolak oleh Parlimen, Seksyen 95 Akta 505 akan kekal seperti sedia ada dan terpakai.

Persatuan Peguam Syarie Malaysia berhujah bahawa Seksyen 107 Rang Undang-undang 2013 adalah selaras dengan keputusan dalam kes Susie Teoh (1990) di mana Mahkamah Persekutuan memutuskan bahawa penentuan agama seorang kanak-kanak bawah 18 tahun adalah dengan kebenaran ibu atau bapa atau penjaganya.

Ini disusuli dengan kes Subashini (2007) di mana Mahkamah Persekutuan memberi takrifan parent sebagai salah seorang daripada ibu atau bapa. Dengan itu, pengislaman anak oleh bapa yang memeluk Islam adalah sah. Ini tidak dipersetujui oleh Majlis Peguam kerana pada kacamata mereka hujah yang mengatakan hanya cukup salah seorang ibu atau bapa dalam memberi keizinan agama seseorang kanak-kanak berlawanan dengan Perkara 12 (4) Perlembagaan Persekutuan dan keputusan Mahkamah Persekutuan tersebut adalah khilaf.

Ini kerana pada pandangan mereka, Mahkamah Persekutuan tidak mengambil kira takrifan dalam Perkara 160 Perlembagaan Persekutuan.

Perlu dimaklumkan bahawa buat masa sekarang terdapat negeri yang memperuntukkan keperluan keizinan ibu dan bapa, dan terdapat juga negeri yang hanya memperuntukkan keperluan keizinan ibu atau bapa dalam pengislaman kanak-kanak bawah 18 tahun.

Sebagai contoh di negeri Selangor, Seksyen 117 Enakmen Undang-undang Pentadbiran Agama Islam Selangor 2003 mensyaratkan keizinan ibu dan bapa atau penjaga dalam pemelukan Islam kanak-kanak bawah 18 tahun.

Bagi Wilayah Persekutuan, Kedah dan Perak tidak mensyaratkan persetujuan ibu dan bapa atau penjaga. Cukup dengan persetujuan salah satu daripada ibu atau bapa atau penjaga dalam perkara ini. Ini dapat dilihat dalam Seksyen 95 Akta Pentadbiran Undang-Undang Islam Wilayah-wilayah Persekutuan 1993, Seksyen 80 Enakmen Pentadbiran Undang-undang Islam Kedah 2008, dan Seksyen 106 Enakmen Pentadbiran Agama Islam Perak 2004.

Dengan itu dapat dikatakan bahawa berlaku ketidaksegaraman peruntukan dalam mendapat keizinan bagi pemelukan agama Islam bagi kanak-kanak bawah 18 tahun.

Apa yang penting dalam kemelut ini ialah kebajikan kanak-kanak perlu diambil perhatian melebihi semua perkara. Apa yang berlaku sekarang ialah terdapat kes-kes pemelukan Islam kanak-kanak oleh ibu atau bapa yang memeluk Islam sebelum keputusan hak penjagaan anak dibuat terlebih dahulu.

Ini akan membawa kepada beberapa permasalahan mendatang. Begitu juga, menentukan agama kanak-kanak mengikut agama ibu atau bapa yang bukan Islam akan membawa masalah di masa hadapan dari segi pendidikan agama Islam. Kerana itu, adalah lebih baik penentuan agama seseorang kanak-kanak mengambil kira siapakah yang berhak menjaga kanak-kanak tersebut.

Penyelesaian kepada pertikaian ini bukanlah satu perkara yang mudah. Ia memerlukan kerjasama oleh semua pihak terutama ibu bapa atau penjaga dan peruntukan undang-undang yang melihat kepada kebajikan kanak-kanak tersebut.

Dalam memutuskan kes-kes sebegini, para hakim hendaklah menggunakan kebijaksanaan yang tinggi dengan mengambil kira kedudukan agama Islam seperti mana yang diperuntukkan dalam Perkara 3 (1) Perlembagaan Pesekutuan.

Meskipun begitu, peruntukan dalam Seksyen 107 Rang Undang-undang Pentadbiran Agama 2013 telah termaktub dalam Akta 505 sehingga kini.

Sama ada ahli-ahli Parlimen menerima atau menolak rang undang-undang ini hanya akan mengundang implikasi undang-undang sekiranya ia dicabar di mahkamah. Dalam hal ini, biarlah mahkamah membuat keputusan yang sewajarnya. Adalah dicadangkan supaya peruntukan mengenai keizinan daripada ibu bapa atau penjaga dalam pemelukan Islam kanak-kanak perlu diselaraskan.


By: Dr Mohamed Azam Mohamed Adil.

No comments:

Post a Comment

Pengikut

Tajuk-Tajuk Menarik